Blogs - Samhealth | Marktonderzoek in de gezondheidszorg

Wat een hoger eigen risico écht doet in de praktijk De discussie over het eigen risico laait regelmatig op. Maar wat betekent zo’n maatregel eigenlijk in de dagelijkse praktijk? Om dat beter te begrijpen, hebben we 101 huisartsen gevraagd hoe zij de gevolgen inschatten van een verhoging van het eigen risico voor de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg in de eerste lijn. Zorgmijding Ongeveer één op de vijf geeft aan dat patiënten zorg uitstellen of vermijden. Dat gaat over mensen die langer wachten, of minder snel naar de huisarts gaan, vaak uit angst voor kosten. “Mensen zullen nog langer wachten om naar de huisarts te gaan.” “Zorgmijders, met name in achterstandswijken.” Maar als je verder kijkt, zie je dat dit niet het hele verhaal is. De grootste verschuiving zit in keuzes binnen het zorgproces Veel huisartsen hebben het namelijk helemaal niet zozeer over het eerste contact met de huisarts. Of ze geven expliciet aan (18%) dat ze daar weinig verandering verwachten, omdat het consult buiten het eigen risico valt. “Geen gevolgen voor de eerste lijn, want dat valt buiten het eigen risico” In plaats daarvan uiten huisartsen zorgen over wat er daarna gebeurt. De keuzes die volgen na dat eerste consult. En daar zit misschien wel de grootste verandering. In een aanzienlijk deel van de antwoorden, ongeveer een derde, beschrijven huisartsen hoe het eigen risico doorwerkt in beslissingen rondom vervolgzorg. Denk aan aanvullend onderzoek, medicatie of doorverwijzingen. “Ik moet vaker afwegen: zetten we aanvullend onderzoek in of jaag ik de patiënt op kosten?” “Mensen willen nu soms al geen recept of behandeling, dit zal alleen maar meer toenemen.” Wat hier gebeurt, is dat financiële overwegingen onderdeel worden van medische besluitvorming. Niet alleen voor de patiënt, maar ook voor de huisarts. En dat heeft gevolgen. Patiënten stellen onderzoek uit. Halen medicatie niet op. Of kiezen ervoor om nog even af te wachten in plaats van door te gaan naar de tweede lijn. Zorgmijding zit dus niet alleen in het wel of niet naar de huisarts gaan, maar juist ook in wat er daarna gebeurt. Ongelijkheid speelt nadrukkelijk mee Wat in veel antwoorden terugkomt, is dat het effect van het eigen risico niet voor iedereen hetzelfde is. Met name bij patiënten met een lagere sociaaleconomische status wordt vaker gesproken over drempels en uitstel van zorg. “Mensen met een kleine beurs zullen ons minder bezoeken.” “De laagste SES-groepen worden het hardst geraakt.” Dat maakt dat het effect ongelijk verdeeld is, met als eventueel gevolg dat risicogroepen uit beeld kunnen raken: Waar de ene patiënt kritischer wordt op zorggebruik, stelt de andere patiënt zorg uit of vermijdt vervolgstappen. Positieve effecten, maar niet zonder kanttekening Tegelijkertijd zien sommige huisartsen ook een andere kant. Een kleinere groep geeft aan dat een hoger eigen risico kan bijdragen aan bewuster zorggebruik en het terugdringen van onnodige zorgvragen. “Mensen gaan ook zelf nadenken en bijvoorbeeld thuisarts.nl beter gebruiken.” Maar dit wordt vrijwel altijd in combinatie genoemd met zorgen over uitgestelde zorg of toegankelijkheid voor kwetsbare groepen. Het is dus geen eenduidig positief effect. Wat deze antwoorden vooral laten zien Als je de antwoorden naast elkaar legt, zie je dat het effect van het eigen risico zich niet goed laat samenvatten in één richting. Het gaat niet alleen over toegang tot zorg, en ook niet alleen over kostenbeheersing. Wat vooral zichtbaar wordt, is dat het eigen risico doorwerkt in het gedrag van zowel patiënten als zorgverleners. Voor ons zit daar de interessantste vraag. Niet zozeer of het eigen risico omhoog of omlaag moet, maar wat er gebeurt op het moment dat kosten een rol gaan spelen in medische keuzes. Wanneer stellen mensen uit? Wanneer gaan ze door? Wanneer wordt iets wel of niet gedaan? Want uiteindelijk wordt de impact van dit soort maatregelen niet bepaald in beleid, maar in de spreekkamer.

Insights

Wat een hoger eigen risico écht doet in de praktijk

Hoe zorg je dat nascholing opvalt in een overvol aanbod?

Insights

Hoe zorg je dat nascholing opvalt in een overvol aanbod?

Engagement

Hoe kiezen zorgverleners nascholing?

infarma Podcast

Podcast – Vitaliteit is geen fruitmandje

Engagement Insights

Wat zorgverleners écht weten over toegang en vergoeding van geneesmiddelen: een inkijkje in de praktijk

AI

Reflectie op het AI x Pharma Event

Digitale visualisatie van omnichannel strategie in farma, gericht op HCP’s en communicatiekanalen

Insights

Wat we leerden van de vorige Omnichannel Wijzer en waarom dat nú relevant is

Insights

Houding huisartsen t.o.v. de huidige regering: vertrouwen, bezorgdheid en beleid

infarma

De patiënt in de lead! [impressie]

infarma

De huisarts als gids in plaats van reparateur: waarom we meer tijd nodig hebben voor échte zorg